Hoe wordt Floris van Bommel gemaakt?

Hoe wordt Floris van Bommel gemaakt?
Een kijkje achter de schermen bij dit prestigieuze Brabantse schoenenmerk.

Hoe ziet dé schoenenfabriek van Nederland er van binnen uit? Het antwoord op die vraag hebben wij laatst met eigen ogen ontdekt. Op uitnodiging van Schoenfabriek Wed. J.P. van Bommel reisden we namelijk af naar het pittoreske Moergestel in Brabant, dé plek waar de herenschoenen van Floris van Bommel geproduceerd worden. Een familie die al sinds 1734 in de schoenmakerij zit en met hun schoenen internationale faam heeft vergaard, dat moeten interessante lui zijn. We nemen je mee achter de schermen bij dit bijzondere schoenenmerk.

Van Bommel goes way back

Middenin Moergestel vind je de schoenenfabriek van Van Bommel, die daar sinds 1951 staat. Het is de enige overgebleven fabriek in Nederland die schoenen voor consumenten produceert. Karel, de enthousiaste salesmanager Nederland, leidt ons rond. Maar eerst krijgen we onder het bourgondisch genot van koffie met gebak een kijkje in de rijke historie van familiebedrijf Wed. J.P. van Bommel.

Even het geheugen opfrissen: dit zijn een aantal eyecatchers van Floris van Bommel van dit seizoen.

Al negen generaties lang is deze familie actief in het schoenmakersvak. Het begon ooit in 1734 met broers Adrianus en Christianus van Bommel, die meesterschoenmakers waren in Breda. De kleinzoon van Adrianus, Johannes Petrus van Bommel, vestigde zich als schoenmaker in Moergestel. De bijzondere naam ‘Schoenfabriek Wed. J.P. van Bommel’ komt van de weduwe van Johannes Peter van Bommel, Johanna genaamd, die na de dood van haar man het bedrijf voortzette met haar zoons, die tot de 6e generatie behoorden. Inmiddels staan Reynier, Floris en Pepijn aan het roer van Van Bommel. Al eerder hadden we een onderonsje met Floris over het merk dat zijn naam draagt en hoe het is om met je familie te werken; dat lees je hier.

De fabriek van Van Bommel in Moergestel, die in 1951 werd gebouwd en nog steeds staat.

Een hoop gedreven mannen en vrouwen in deze familie dus, dat moge duidelijk zijn. Door de decennia heen heeft de familie Van Bommel voor een hoop uitdagingen gestaan en vele ups en downs meegemaakt. Maar altijd heeft het bedrijf vastgehouden aan één ding: kwaliteit boven alles. ‘Liever géén schoenen dan schoenen van mindere kwaliteit’ is het credo, en dat voel je zodra je binnenstapt in het gebouw in Moergestel, waar niet alleen de fabriek zich bevindt, maar ook het hoofdkantoor. Tijdens het binnenkijken bekruipt me een gevoel van toewijding. Toewijding aan kwaliteit, toewijding aan de historie, toewijding aan de omgeving en toewijding aan het voortbestaan van het familiebedrijf. Wat mooi dat zo’n bedrijf nog bestaat, gewoon in ons eigen land.

Hoe maakt Van Bommel zijn schoenen?

Genoeg achterom gekeken, tijd voor the real deal: de fabrieksvloer. Waar iedere dag de herenschoenen van Floris van Bommel uit de handen van de vaklui rollen. Die vaklui komen veelal uit de omgeving Moergestel en hebben duidelijk eer in hun werk. Iedereen die we passeren is enthousiast om te laten zien wat hij of zij doet. Er staan wel honderden machines die samen, naast de schoenen, een geluid van jewelste produceren. Wat een proces!

Van Bommel gebruikt alleen hoogwaardig natuurgelooid leer uit Italië. 

Tijdens de rondleiding leren we alles over de drie maakwijzen die ze bij Van Bommel toepassen: ago, blake en goodyear. Karel belooft ons dat, aan het einde van de dag, we de maakwijzen kunnen drómen. En ja hoor, hij heeft gelijk. Als volleerde schoenmakers lepelen we moeiteloos de kenmerken van de verschillende maakwijzen op en weten we de verschillen te benoemen. Dit lesje schoenmaken willen we je niet onthouden:

Ago

De bovenkant van de schoen, het leer dus, wordt over de leest heengetrokken en aan de onderkant van de binnenzool vastgezet met lijm. Daarna wordt er een beetje kurk op de onderop de binnenzool gesmeerd voor extra stevigheid. Dan komt de buitenzool eronder, die met hoge druk vast wordt gelijmd. A-go!

Blake

De blake-maakwijze is grotendeels hetzelfde als de ago-manier, maar heeft nog een toevoeging. Nadat de buitenzool onder de schoen is gezet, wordt het geheel extra verstevigd door dóór de binnen- en buitenzool heen verticale steken te zetten met supersterk garen. Een schoen die op deze manier is gemaakt herken je dan ook aan het stiksel wat je aan de binnenkant van de schoen in de zool ziet.

Goodyear

Dit is de meest herkenbare maakwijze, maar ook de meest ingewikkelde. De binnenzool van een goodyear-schoen is anders dan bij de andere maakwijzen: deze heeft een opstaand randje aan de onderkant, die ook wel de brug wordt genoemd, en een zoolrand die uitsteekt aan de zijkanten. De bovenkant van de schoen wordt over de leest heengetrokken en niet vastgelijmd, maar vastgenaaid aan de onderkant. Door de brug ontstaat er ruimte tussen de binnenzool en de buitenzool: deze wordt helemaal opgevuld met kurk. Nóg meer stevigheid dus! Daarna wordt de buitenzool onder de schoen vastgemaakt door deze óók vast te naaien met naaisteken die als het ware in elkaar ‘locken’. Niet meer los te krijgen. Dit heet het aflappen en hier herken je de goodyear-maakwijze aan, want het stiksel zie je op de overgang tussen de schoen en het randje schoenzool dat uitsteekt. Denk bijvoorbeeld aan Dr. Martens, waarbij het gele stiksel helemaal opvalt.

Schoenen maken is vakmanschap | Zo ziet de uitstekende zoolrand van de goodyear-maakwijze er uit.

Vakmanschap

Een heel proces dus, al die handelingen om één paar schoenen te kunnen maken. Zeker de goodyear-maakwijze is arbeidsintensief, wat ik aan den lijve ondervind: ik mag een schoen aflappen! Dat is nog eens een precisiewerkje, wat de mensen in de fabriek als echte pro’s binnen no-time doen. En dan hebben we het nog niet eens over al die andere handelingen gehad, in totaal wel meer dan 200. Als de schoenen volledig in elkaar zitten, netjes zijn opgepoetst en gepolijst en de laatste kwaliteitscheck hebben doorstaan, gaan de veters erin en worden ze met veel liefde in de chique dozen verpakt. 

De schoenen en accessoires van Van Bommel zijn een feest om naar te kijken.

Merk met een missie

Met het credo ‘Liever géén schoenen dan schoenen van mindere kwaliteit’ vaart de familie Van Bommel een succesvolle koers. Inmiddels produceren ze herenschoenen en damesschoenen (die in Portugal worden gemaakt) uiteenlopend van de nette eyecatchers van Van Bommel zoals velen die kennen, tot funky sneakers onder het jongere merk Floris van Bommel wat geliefd is over de hele wereld. En dan hebben we het nog niet over de matching accessoires, zoals Floris van Bommel-riemen. Het doel van de huidige 9e generatie? Een gezond bedrijf overdragen aan de volgende generatie, zodat Schoenfabriek Wed. J.P. van Bommel nog lang draaiende blijft in Moergestel.

Omoda op bezoek bij Pepijn (4e van links) en Floris (midden) van Bommel in Moergestel.

Ik ben benieuwd wat voor geschiedenis de familie van Bommel nog meer gaat schrijven. 

Floris van Bommel heren     Floris van Bommel dames

Van Bommel